Palenie owsem w kotle na ekogroszek. Czy to się opłaca?
Owies może być paliwem, ale nie każdy kocioł na węgiel groszek jest przystosowany do jego spalania. Zanim wsypiesz ziarno do zasobnika, sprawdź przede wszystkim, czy producent urządzenia wymienia biomasę niedrzewną lub ziarno jako paliwo dopuszczone do stosowania.
Sam fakt, że kocioł ma automatyczny podajnik, nie wystarcza. Owies różni się od węgla wartością opałową, gęstością nasypową, składem popiołu i zachowaniem podczas spalania. To wpływa zarówno na ilość potrzebnego paliwa, jak i pracę palnika.
| Kaloryczność Owies dostarcza mniej energii z kilograma niż typowy węgiel groszek. | Kocioł Biomasa niedrzewna powinna być stosowana tylko wtedy, gdy dopuszcza ją dokumentacja urządzenia. |
| Popiół Ilościowo może być go niewiele, ale jego skład może sprzyjać aglomeracji i powstawaniu spieków. | Opłacalność Liczy się cena jednej jednostki energii, a nie wyłącznie cena tony ziarna. |
Czy można palić owsem w kotle na ekogroszek?
Tylko wtedy, gdy producent konkretnego kotła dopuszcza takie paliwo.
Owies jest biomasą niedrzewną, natomiast węgiel groszek jest paliwem kopalnym. Są to paliwa o innych właściwościach fizycznych i chemicznych.
Jeżeli w instrukcji kotła jako paliwo zalecane lub inne odpowiednie paliwo wymieniono wyłącznie węgiel, nie należy zakładać, że automatyczny podajnik pozwala bezpiecznie przejść na ziarno.
Podajnik automatyczny nie oznacza automatycznie kotła wielopaliwowego. O dopuszczonych paliwach decyduje dokumentacja konkretnego urządzenia.
Jakie właściwości ma owies jako paliwo?
Ziarno owsa zawiera znaczną ilość substancji organicznej, dlatego może być źródłem energii cieplnej. Jego właściwości są jednak inne niż węgla i pelletu drzewnego.
| Cecha | Co oznacza w praktyce? |
|---|---|
| Niższa wartość opałowa niż węgiel | do dostarczenia podobnej ilości energii potrzeba większej masy paliwa |
| Niska gęstość nasypowa | zasobnik może wymagać częstszego uzupełniania |
| Relatywnie mało popiołu | jego masa może być mała, ale skład popiołu nadal ma duże znaczenie |
| Biomasa niedrzewna | zachowanie podczas spalania różni się od pelletu drzewnego i węgla |
| Wrażliwość na wilgoć | mokre ziarno spala się mniej efektywnie i gorzej się przechowuje |
Jaka jest kaloryczność owsa opałowego?
Nie istnieje jedna stała wartość dla każdego ziarna. Wynik zależy m.in. od odmiany oraz wilgotności.
W badaniach ziarna owsa spotykane są wartości opałowe w okolicach 15–16 MJ/kg dla wysuszonego ziarna w warunkach użytkowych, podczas gdy węgiel groszek stosowany do ogrzewania domu często osiąga 24–29 MJ/kg.
Porównując wyłącznie energię chemiczną paliwa, kilogram owsa zwykle dostarcza wyraźnie mniej energii niż kilogram wysokokalorycznego węgla groszku.
Ile owsa potrzeba zamiast tony ekogroszku?
Można to oszacować na podstawie wartości opałowej, ale jest to tylko porównanie energii zawartej w paliwie. Nie uwzględnia sprawności konkretnego urządzenia.
| Paliwo | Przykładowa wartość opałowa | Masa dająca energię zbliżoną do 1 t węgla |
|---|---|---|
| Węgiel 24 MJ/kg | 24 MJ/kg | ok. 1,5 t owsa przy 15,8 MJ/kg |
| Węgiel 29 MJ/kg | 29 MJ/kg | ok. 1,8 t owsa przy 15,8 MJ/kg |
Jest to porównanie teoretycznej energii zawartej w paliwie. Rzeczywiste zużycie zależy m.in. od wilgotności owsa, konstrukcji kotła, sprawności spalania i zapotrzebowania budynku.
Owies ma mało popiołu. Czy to oznacza bezproblemowe spalanie?
Nie. Ilość popiołu i jego zachowanie w palenisku to dwie różne kwestie.
W badaniach ziarna owsa zawartość popiołu wynosiła często około kilku procent masy paliwa. To relatywnie niewiele.
Problemem może być jednak skład mineralny popiołu. Przy spalaniu zbóż obserwuje się możliwość jego zlepiania i tworzenia spieków. Badania porównujące różne zboża wykazały, że owies powodował mniej problemów niż np. pszenica, ale zjawisko nie zostało całkowicie wyeliminowane.
Nie należy porównywać owsa z węglem wyłącznie według procentowej zawartości popiołu. Ważny jest także jego skład, temperatura mięknienia i zachowanie w konkretnym palniku.
Jak wilgotność owsa wpływa na spalanie?
Wilgotność ma duże znaczenie. Część energii powstającej podczas spalania wilgotnego paliwa jest potrzebna do ogrzania i odparowania zawartej w nim wody.
Badania spalania zbóż wykazały, że przy wilgotności około 15% osiągano wyższą moc i sprawność niż przy wilgotności 20%.
Mokre ziarno jest również trudniejsze do bezpiecznego magazynowania i bardziej podatne na procesy biologiczne oraz pogorszenie jakości.
Czy można mieszać owies z ekogroszkiem albo pelletem?
Nie należy tworzyć własnych mieszanek, jeśli producent kotła ich nie przewidział.
Węgiel, pellet drzewny i ziarno mają różną gęstość, granulację, skład chemiczny i wymagania dotyczące doprowadzenia powietrza.
Jeśli instrukcja konkretnego kotła dopuszcza określoną mieszankę biomasy i paliwa kopalnego, należy stosować się właśnie do jej wymagań. Nie ma uniwersalnej proporcji typu 50:50 odpowiedniej dla wszystkich urządzeń.
Czy palenie owsem w kotle na ekogroszek jest legalne?
Nie można odpowiedzieć jednym „tak” albo „nie” dla każdego kotła i każdego miejsca w Polsce.
Wymagania Ecodesign rozróżniają paliwo zalecane przez producenta oraz inne paliwa odpowiednie dla danego urządzenia. Ziarna zaliczane są do biomasy niedrzewnej.
Dodatkowo w Polsce mogą obowiązywać regionalne uchwały antysmogowe, które określają wymagania dla instalacji lub stosowanych paliw. Dlatego trzeba sprawdzić zarówno DTR kotła, jak i uchwałę obowiązującą w miejscu użytkowania urządzenia.
Nie używałabym zasady „owies jest biomasą, więc można nim palić w każdym kotle”. Rodzaj paliwa musi być zgodny z urządzeniem oraz lokalnymi ograniczeniami.
Czy ogrzewanie owsem się opłaca?
To zależy przede wszystkim od ceny owsa, jego wilgotności, wartości opałowej i sprawności urządzenia, w którym jest spalany.
Sama informacja, że tona owsa jest tańsza od tony węgla, nie wystarcza, ponieważ z tony owsa otrzymujemy mniej energii.
cena owsa ÷ jego MJ/kg porównaj z ceną węgla ÷ jego MJ/kg
Dokładniejsze porównanie powinno dodatkowo uwzględnić rzeczywistą sprawność spalania obu paliw w konkretnych urządzeniach.
Kiedy tańszy owies może wcale nie oznaczać oszczędności?
| Sytuacja | Skutek |
|---|---|
| niska kaloryczność | większa masa potrzebnego paliwa |
| wysoka wilgotność | gorsze spalanie i dodatkowa energia potrzebna do odparowania wody |
| urządzenie niedostosowane do ziarna | problemy ze spalaniem i brak pewności co do osiąganych parametrów emisji |
| spiekanie popiołu | częstsza obsługa i ryzyko zakłócenia pracy palnika |
| większa objętość paliwa | większe wymagania dotyczące magazynowania |
Jak przechowywać owies przeznaczony na opał?
Jeżeli owies ma być wykorzystywany energetycznie w urządzeniu do tego przystosowanym, musi być również prawidłowo przechowywany.
- przechowuj ziarno w suchym miejscu,
- chroń je przed wodą i podwyższoną wilgotnością,
- zapewnij warunki ograniczające rozwój pleśni,
- zabezpiecz magazyn przed gryzoniami i szkodnikami,
- kontroluj stan ziarna podczas dłuższego składowania.
Kiedy ogrzewanie owsem może mieć sens?
Najbardziej logiczną sytuacją jest korzystanie z urządzenia zaprojektowanego lub wyraźnie dopuszczonego do spalania ziarna, szczególnie gdy użytkownik ma dostęp do odpowiednio suchego surowca w korzystnej cenie.
| Ma więcej sensu Kocioł dopuszcza ziarno, owies jest suchy, a koszt jednostki energii jest rzeczywiście atrakcyjny. | Ma mniej sensu Kocioł jest przeznaczony wyłącznie do węgla, a wybór owsa wynika jedynie z niższej ceny tony. |
Owies może być pełnoprawnym paliwem w urządzeniu przeznaczonym do jego spalania. Nie powinien jednak być traktowany jako automatyczny, tani zamiennik węgla dla każdego kotła z podajnikiem.
Najczęściej zadawane pytania o palenie owsem
Stosuj paliwo przewidziane dla Twojego urządzenia
Jeżeli Twój kocioł jest przeznaczony do węgla groszku, porównaj wartość opałową, popiół, granulację i pozostałe parametry. Jeśli urządzenie przewiduje pellet, sprawdź paliwo właściwe dla tego typu kotła.